Τι θέλεις να γίνεις;

Γιάννης ΖαμπέληςΜαρ 19, 2026

Επαγγελματικός Προσανατολισμός • Έρευνα ΟΟΣΑ

Τι θέλεις να γίνεις; Τι λέει η έρευνα ότι πρέπει να ξέρεις

Γιατί οι μισοί μαθητές θέλουν μόνο 10 επαγγέλματα, γιατί η Ελλάδα υστερεί, και πώς να πάρεις καλύτερες αποφάσεις για το μέλλον σου

Μάρτιος 2026 • PaideiaNet.com • Βασισμένο σε δεδομένα OECD PISA & Career Readiness

Σε λίγες εβδομάδες θα δώσεις Πανελλήνιες. Θα συμπληρώσεις μηχανογραφικό. Θα πάρεις μια απόφαση που θα σε επηρεάσει για χρόνια. Αλλά πόσα πραγματικά ξέρεις για τα επαγγέλματα που υπάρχουν; Τα δεδομένα του ΟΟΣΑ δείχνουν ότι ίσως λιγότερα από ό,τι νομίζεις.

🔍 Τα 10 επαγγέλματα που θέλουν όλοι

Ο ΟΟΣΑ εξετάζει κάθε τρία χρόνια τις επαγγελματικές προσδοκίες εκατοντάδων χιλιάδων 15χρονων μέσω του PISA. Τα ευρήματα είναι σταθερά εδώ και 20+ χρόνια — και ανησυχητικά.

53%

των κοριτσιών και 47% των αγοριών θέλουν μόνο 10 επαγγέλματα

PISA 2018, 41 χώρες

20%

θέλουν να γίνουν «επαγγελματίες» αλλά δεν σχεδιάζουν πτυχίο

PISA 2018, μέσος ΟΟΣΑ

λιγότερο πιθανό να φιλοδοξούν αριστούχοι από μειονεκτούντα περιβάλλοντα

σε σχέση με αριστούχους υψηλού SES

25%

των μαθητών στον ΟΟΣΑ δεν ξέρουν τι θέλουν να κάνουν

PISA 2018

Γιατρός, δικηγόρος, μηχανικός, αστυνομικός, δάσκαλος — τα ίδια 10 επαγγέλματα κυριαρχούν εδώ και δύο δεκαετίες. Ενώ η αγορά εργασίας αλλάζει ραγδαία, οι προσδοκίες των μαθητών παραμένουν στάσιμες. Και το χειρότερο: αυτή η «στένωση» αυξάνεται χρόνο με χρόνο.

⚠️ Ελλάδα: ειδική περίπτωση

Σύμφωνα με τα δεδομένα PISA 2018, η Ελλάδα ήταν ανάμεσα στις ελάχιστες χώρες όπου λιγότεροι από 8 στους 10 μαθητές φοιτούσαν σε σχολείο που προσέφερε κάποια μορφή επαγγελματικού προσανατολισμού. Μαζί με την Αργεντινή, το Βέλγιο, την Ιταλία και λίγες ακόμα χώρες — πολύ κάτω από τον μέσο όρο ΟΟΣΑ.

📈 Γιατί ο σωστός προσανατολισμός αλλάζει τη ζωή σου

Ο ΟΟΣΑ δεν μιλάει θεωρητικά. Το πρόγραμμα Career Readiness ανέλυσε δεδομένα από διαχρονικές μελέτες σε 10 χώρες (Αυστραλία, Καναδάς, Δανία, Ελβετία, ΗΒ κ.ά.) — ακολουθώντας τους ίδιους μαθητές από τα 15 μέχρι τα 25+ τους. Τα αποτελέσματα;

Κεντρικό εύρημα

Μαθητές που στα 15 τους εξερεύνησαν, βίωσαν και σκέφτηκαν το μέλλον τους στην εργασία, είχαν σταθερά λιγότερη ανεργία, υψηλότερους μισθούς και μεγαλύτερη ικανοποίηση στα 25 τους — ανεξάρτητα από κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.

🧭 Οι 11 δείκτες Career Readiness του ΟΟΣΑ

Ο ΟΟΣΑ εντόπισε 11 συγκεκριμένες δραστηριότητες και στάσεις στην εφηβεία που συνδέονται με καλύτερα εργασιακά αποτελέσματα. Χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

🔎 Εξερεύνηση

🏢

Επίσκεψη σε χώρο εργασίας / Job Shadowing

Να δεις από κοντά πώς δουλεύουν οι επαγγελματίες. Μόνο το 45% των μαθητών ΟΟΣΑ το είχε κάνει μέχρι τα 15 (PISA 2022).

🎪

Εκθέσεις επαγγελμάτων / Job Fairs

Συμμετοχή σε εκδηλώσεις παρουσίασης επαγγελμάτων. Μόνο 35% (PISA 2022).

💬

Συζητήσεις με επαγγελματίες (Career Talks)

Στοιχεία από 4 χώρες δείχνουν ότι μαθητές που συμμετέχουν σε career talks έχουν καλύτερα εργασιακά αποτελέσματα.

💼 Εμπειρία

📋

Πρακτική Άσκηση / Internship

Σύντομη εμπειρία σε χώρο εργασίας. Μόνο 35% μέχρι τα 15 (PISA 2022).

⏰

Μερική απασχόληση

20 μελέτες σε 4 χώρες δείχνουν ότι η μετρημένη εργασία (μέχρι 10-15 ώρες/εβδομάδα) συνδέεται με καλύτερα μελλοντικά αποτελέσματα.

🤝

Εθελοντισμός

Τεκμηριωμένη σύνδεση με καλύτερες δεξιότητες και μεγαλύτερη ετοιμότητα για την αγορά εργασίας.

🧠 Σκέψη & Σχεδιασμός

🎯

Σαφής στόχος (αλλά όχι ακλόνητος)

15 από 20 μελέτες δείχνουν ότι η αβεβαιότητα στα 15 συνδέεται με χειρότερα εργασιακά αποτελέσματα αργότερα.

🔗

Ευθυγράμμιση σπουδών-στόχου

Αν θέλεις να γίνεις γιατρός αλλά δεν σχεδιάζεις πτυχίο, υπάρχει πρόβλημα — και αφορά 1 στους 5 μαθητές.

💪

Φιλοδοξία

Οι υψηλές (αλλά ρεαλιστικές) προσδοκίες συνδέονται με καλύτερα αποτελέσματα — ειδικά αν συνοδεύονται από σχέδιο.

📝

Ερωτηματολόγια προσανατολισμού & career advisors

64% είχε κάνει career questionnaire, 55% μίλησε με σύμβουλο (PISA 2022). Αλλά η ποιότητα ποικίλλει δραματικά.

🌐

Ψηφιακή εξερεύνηση

76% χρησιμοποίησε το internet για εξερεύνηση καριέρας. Είναι το πιο δημοφιλές εργαλείο — αλλά η ποιότητα της πληροφορίας δεν είναι πάντα αξιόπιστη.

🚀 7 πράγματα που μπορείς να κάνεις ΤΩΡΑ

Δεν χρειάζεται να περιμένεις το σχολείο. Βασισμένα στα παραπάνω ευρήματα, εδώ είναι πρακτικά βήματα:

Μίλα με 3 ανθρώπους που κάνουν δουλειές που σε ενδιαφέρουν

Ρώτα: «Τι κάνεις σε μια τυπική μέρα; Τι σου αρέσει; Τι δεν σου αρέσει; Τι θα ήθελες να ξέρεις στα 17;» Τα career talks είναι ο πιο τεκμηριωμένος τρόπος βελτίωσης επαγγελματικών αποφάσεων.

Ψάξε πέρα από τα «10 δημοφιλή»

Υπάρχουν εκατοντάδες επαγγέλματα που δεν ξέρεις καν ότι υπάρχουν. Data analyst, UX designer, βιοτεχνολόγος, ενεργειακός μηχανικός — η αγορά εργασίας αλλάζει. Εξερεύνησε.

Κάνε τον έλεγχο: ταιριάζουν σπουδές & στόχος;

Αν ονειρεύεσαι ένα επάγγελμα, ξέρεις τι σπουδές απαιτεί; Ο ΟΟΣΑ δείχνει ότι 1 στους 5 μαθητές δεν σχεδιάζει τις σπουδές που χρειάζεται για τον στόχο του.

Εξερεύνησε τμήματα, όχι μόνο σχολές

Πολλοί μαθητές ξέρουν ότι θέλουν «κάτι με υπολογιστές» αλλά δεν γνωρίζουν τη διαφορά Πληροφορικής, ΗΜΜΥ, Data Science. Χρησιμοποίησε το Πανόραμα Σχολών για σύγκριση.

Μην αποφασίζεις μόνο με βάση τα μόρια

Τα μόρια σου λένε πού μπορείς να μπεις — όχι πού πρέπει. Η ικανοποίηση από τη δουλειά σου εξαρτάται από το αν ταιριάζει στα ενδιαφέροντά σου, όχι αν ήταν «δύσκολη σχολή».

Δεν πειράζει αν δεν ξέρεις ακόμα

1 στους 4 μαθητές στον ΟΟΣΑ δεν ξέρει τι θέλει στα 15. Αυτό είναι φυσιολογικό. Αυτό που δεν είναι OK είναι να μην ψάχνεις. Η αβεβαιότητα χωρίς εξερεύνηση συνδέεται με χειρότερα αποτελέσματα.

Δοκίμασε κάτι πρακτικό — εθελοντισμός, μερική απασχόληση, project

17 μελέτες σε 3 χώρες δείχνουν ότι η πρακτική εμπειρία εργασίας (ακόμα και 1-2 μέρες/εβδομάδα) συνδέεται με καλύτερα εργασιακά αποτελέσματα στα 25.

👨‍👩‍👧 Ειδικά για γονείς

Τα δεδομένα PISA δείχνουν ότι οι μαθητές στρέφονται πρώτα στην οικογένεια για στήριξη — αλλά οι οικογένειες αναπόφευκτα μπορούν να βοηθήσουν μόνο μέσα στα δικά τους πλαίσια εμπειρίας.

Τι δείχνει η έρευνα

Μαθητές από χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο είναι λιγότερο πιθανό να συμμετέχουν σε δραστηριότητες επαγγελματικού προσανατολισμού στο σχολείο — ακριβώς αυτούς που χρειάζονται περισσότερο. Ο ρόλος του γονιού είναι κρίσιμος: μιλήστε ανοιχτά για επαγγέλματα, ρωτήστε αντί να κατευθύνετε, και βοηθήστε τα παιδιά να βρουν ανθρώπους από διαφορετικούς τομείς για να μιλήσουν μαζί τους.

«Το σχολείο μου δεν είχε καν σύμβουλο προσανατολισμού, οπότε αναγκάστηκα να ψάξω αλλού.»

— Νέος ενήλικας από Χιλή, έρευνα OECD Career Readiness

«Πήγα σε ιδιωτικό σχολείο. Μου μάθαιναν να απαγγέλλω ποιήματα σε πέντε γλώσσες, αλλά δεν με προετοίμασαν επαρκώς για τη ζωή μετά.»

— Νέος ενήλικας από Ισπανία, έρευνα OECD Career Readiness

📖 Διάβασε επίσης

«Γιατί δεν θέλουν να μάθουν;» — Τι δείχνουν τα στοιχεία PISA 2022 για κίνητρο, πλήξη και ψηφιακούς περισπασμούς

«Ο εγκέφαλός σου είναι μυς» — Growth Mindset: πώς μια ιδέα κάτω από 1 ώρα βελτίωσε βαθμούς 12.000 μαθητών

Εξερεύνησε τμήματα, μάθε τι σπουδάζουν, και σύγκρινε μόρια εισαγωγής

Πανόραμα Σχολών → Υπολόγισε Μόρια →

📚 Πηγές

[1] OECD (2021). «Indicators of teenage career readiness: guidance for policy makers.» OECD Education Policy Perspectives, No. 43. oecd.org

[2] Mann, A. et al. (2020). «Dream Jobs? Teenagers’ Career Aspirations and the Future of Work.» OECD. oecd.org

[3] OECD (2019). PISA 2018 Results (Volume II): Where All Students Can Succeed. Chapter 6: Career Guidance. oecd-ilibrary.org

[4] OECD (2025). The State of Global Teenage Career Preparation. oecd.org

[5] OECD (2024). Challenging Social Inequality Through Career Guidance. oecd.org

[6] OECD Career Readiness Project. oecd.org

Γειά σας , είμαι ο Γιάννης Ζαμπέλης

Μαθηματικός, Φροντιστής, Σύμβουλος Επαγγελματικού Προσανατολισμού