Προφορική Εξέταση στις Πανελλήνιες

Προφορική Εξέταση στις Πανελλήνιες: Ποιοι τη Δικαιούνται και Πώς Ακριβώς Γίνεται
Ένας ολοκληρωμένος οδηγός για υποψηφίους και οικογένειες – χωρίς γραφειοκρατική γλώσσα, με σεβασμό και πρακτικότητα.
Ποιοι δικαιούνται προφορική εξέταση
Η προφορική εξέταση απευθύνεται σε υποψηφίους (μαθητές Γ’ Λυκείου και αποφοίτους) που λόγω συγκεκριμένης φυσικής αδυναμίας δεν μπορούν να εκφράσουν τις γνώσεις τους γραπτά. Απαιτείται πάντα σχετική αίτηση και τα κατάλληλα δικαιολογητικά. Οι κατηγορίες δικαιούχων είναι οι εξής:
Τυφλοί ή με σοβαρή αναπηρία όρασης
Υποψήφιοι τυφλοί σύμφωνα με τον Ν.958/1979 ή αμβλύωπες με ποσοστό αναπηρίας στην όραση τουλάχιστον 67%.
Κινητική αναπηρία στα άνω άκρα
Μόνιμη ή προσωρινή κινητική αναπηρία τουλάχιστον 67%, που συνδέεται με τα χέρια. Επίσης, άτομα με σπαστικότητα των άνω άκρων.
Ειδικές μαθησιακές δυσκολίες
Δυσλεξία, δυσγραφία, δυσαριθμησία, δυσαναγνωσία, δυσορθογραφία. Για κάθε περίπτωση απαιτείται απόφαση ΚΕΔΑΣΥ που αναφέρει το συγκεκριμένο είδος δυσκολίας.
Φάσμα αυτισμού
Οι υποψήφιοι στο φάσμα μπορούν να επιλέξουν μεταξύ προφορικής εξέτασης ή γραπτής σε ξεχωριστή αίθουσα με παράταση χρόνου. Η απόφαση ΚΕΔΑΣΥ ορίζει τον τρόπο εξέτασης.
Σύνθετες γνωστικές, συναισθηματικές ή κοινωνικές δυσκολίες
Μαθητές με ιστορικό κακοποίησης, ενδοοικογενειακής βίας ή παραβατικής συμπεριφοράς λόγω παραμέλησης. Απαιτείται αξιολογική έκθεση ΚΕΔΑΣΥ μαζί με ιατρική βεβαίωση δημόσιου νοσοκομείου ή βεβαίωση δικαστικής αρχής.
Η διαδικασία βήμα-βήμα
Η προφορική εξέταση ακολουθεί συγκεκριμένο, οργανωμένο πλαίσιο. Δεν είναι κάτι αυτοσχέδιο – έχει κανόνες, χρονοδιάγραμμα και διαφάνεια.
Προσέρχεσαι κανονικά στο εξεταστικό κέντρο
Την ίδια ημέρα και ώρα με όλους τους εξεταζόμενους. Παραλαμβάνεις τα θέματα ακριβώς όπως οι υπόλοιποι.
Χρόνος προετοιμασίας (έως 3 ώρες)
Μελετάς τα θέματα, τα κατανοείς και – αν θέλεις – κρατάς σημειώσεις σε τετράδιο. Τις σημειώσεις αυτές θα τις χρησιμοποιήσεις μετά στην επιτροπή. Αν θέλεις, οι επιτηρητές μπορούν να σου διαβάσουν τα θέματα.
Μεταφορά στην αίθουσα της επιτροπής
Μόλις νιώσεις έτοιμος/η (μετά τον χρόνο δυνατής αποχώρησης), ζητάς να εξεταστείς. Δεν χρειάζεται να εξαντλήσεις υποχρεωτικά το τρίωρο. Πηγαίνεις μόνος/η – δεν υπάρχει επικοινωνία μεταξύ υποψηφίων.
Αναπτύσσεις προφορικά τις απαντήσεις σου
Απαντάς στα θέματα μπροστά στην τριμελή επιτροπή, με όποια σειρά εσύ επιθυμείς. Μπορείς να συμβουλεύεσαι τις σημειώσεις σου. Κανείς δεν σε διακόπτει – εσύ ρυθμίζεις τον ρυθμό σου.
Βαθμολόγηση με αυστηρή διαφάνεια
Κάθε βαθμολογητής βαθμολογεί ανεξάρτητα. Ο πρώτος γράφει τον βαθμό του, καλύπτεται με αδιαφανές αυτοκόλλητο, και μετά βαθμολογεί ο δεύτερος. Αν η διαφορά υπερβαίνει τις 12 μονάδες, μπαίνει και τρίτος βαθμολογητής.
Η Επιτροπή Εξέτασης
Φυσικό είναι να αναρωτιέσαι ποιους θα βρεις μπροστά σου. Η επιτροπή αποτελείται από τρεις βαθμολογητές. Αν ο αριθμός των επιτροπών το επιτρέπει, μπορεί να παρίσταται και ο Πρόεδρος ή ο Γραμματέας. Επίσης, ενδέχεται να παρευρίσκεται Σύμβουλος Εκπαίδευσης Ειδικής Αγωγής ή εκπαιδευτικός ΚΕΔΑΣΥ, για να ενημερώσει τα μέλη σχετικά με τη φύση των δυσκολιών σου – πριν ξεκινήσει η εξέταση.
Σημαντικό: Δεν μπορεί να συμμετέχει στην επιτροπή κάποιος που είναι συγγενής σου (έως τρίτου βαθμού), καθηγητής που σε δίδασκε στο σχολείο σου, ή οποιοσδήποτε σε γνωρίζει προσωπικά. Η ανωνυμία και η αμεροληψία προστατεύονται.
Ο εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης
Αν κατά τη σχολική χρονιά είχες εκπαιδευτικό Παράλληλης Στήριξης, αυτός/ή μπορεί να παρίσταται κατά τη διαδικασία. Ωστόσο δεν παρεμβαίνει, δεν εξηγεί ερωτήσεις και δεν μπορεί να σε βοηθήσει. Η παρουσία του/της λειτουργεί ως στήριξη, όχι ως βοήθεια στο περιεχόμενο.
Ειδικές προβλέψεις για μαθητές στο φάσμα του αυτισμού
Η νομοθεσία αναγνωρίζει ότι οι μαθητές στο φάσμα μπορεί να χρειάζονται πολύ συγκεκριμένες προσαρμογές. Δεν πρόκειται για «εξαιρέσεις» – πρόκειται για δίκαιη μεταχείριση. Ιδού τι ισχύει στην πράξη:
Κατά τον χρόνο προετοιμασίας: Επιτρέπονται οι ρουτίνες που σε βοηθούν, όπως ένα συγκεκριμένο αντικείμενο πάνω στο θρανίο ή μια θέση σε σχέση με τον φωτισμό, αρκεί να μην παραβιάζονται οι γενικοί κανονισμοί. Αποφεύγονται ερεθίσματα που μπορεί να σε αποσυντονίσουν.
Κατά την εξέταση: Οι ερωτήσεις διατυπώνονται σύντομα και συγκεκριμένα – αποφεύγονται γενικόλογες ερωτήσεις. Σου δίνεται μικρός χρόνος σιωπής ή αναμονής πριν απαντήσεις.
Ο εκπαιδευτικός Παράλληλης Στήριξης μπορεί να σε βοηθήσει να εξοικειωθείς με το περιβάλλον, χρησιμοποιώντας μη λεκτικές παραινέσεις και οπτικούς δείκτες που έχετε ήδη καθιερώσει μεταξύ σας.
Τι ισχύει για τα ειδικά μαθήματα
Η προφορική εξέταση ισχύει και για τα ειδικά μαθήματα. Συγκεκριμένα, στις ξένες γλώσσες και στο μάθημα «Μουσική Αντίληψη, Θεωρία και Αρμονίας», η εξέταση γίνεται προφορικά με ακριβώς την ίδια λογική.
Στα μαθήματα «Ελεύθερο Σχέδιο» και «Γραμμικό Σχέδιο», που απαιτούν σχεδιαστική αποτύπωση, αν η επιτροπή διαπιστώσει δυσκολία κατανόησης των οδηγιών, παρέχεται επαρκής πρόσθετος χρόνος για τη σχεδιαστική απόδοση.
Δικαιολογητικά – Τι χρειάζεσαι
Για όλες τις κατηγορίες δικαιούχων απαιτείται απόφαση/γνωμάτευση ΚΕΔΑΣΥ (ή ισοδύναμου φορέα). Ειδικότερα:
Για αναπηρίες όρασης, κινητικές αναπηρίες, σπαστικότητα: Απόφαση ΚΕΔΑΣΥ.
Για μαθησιακές δυσκολίες: Απόφαση ΚΕΔΑΣΥ που αναφέρει το συγκεκριμένο είδος δυσκολίας και τον χρόνο επαναξιολόγησης.
Για σύνθετες δυσκολίες: Αξιολογική έκθεση ΚΕΔΑΣΥ + ιατρική βεβαίωση δημόσιου νοσοκομείου ή βεβαίωση εισαγγελέα/δικαστικής αρχής.
Για φάσμα αυτισμού: Απόφαση ΚΕΔΑΣΥ που ορίζει τον τρόπο εξέτασης (προφορική ή γραπτή με παράταση).
Καλά νέα: Παλαιότερες γνωματεύσεις από ΚΕΣΥ, ΚΕΠΑ ή άλλους κρατικούς φορείς, που εκδόθηκαν μέχρι 3 Αυγούστου 2021, παραμένουν σε ισχύ μέχρι τη λήξη τους. Δεν χρειάζεται να τις ανανεώσεις αν δεν έχουν λήξει.
Τα δικαιολογητικά κατατίθενται στο Λύκειο όπου υποβάλλεις την Αίτηση-Δήλωση συμμετοχής στις Πανελλήνιες. Η προθεσμία για τις Πανελλήνιες 2026 ήταν 28 Νοεμβρίου – 22 Δεκεμβρίου 2025.
Κάταγμα ή προσωρινή βλάβη τελευταία στιγμή
Αν λίγο πριν ή κατά τη διάρκεια των εξετάσεων αποκτήσεις μια προσωρινή βλάβη στα χέρια (π.χ. κάταγμα), υπάρχουν δύο σενάρια:
Αν η αναπηρία αποδεδειγμένα φτάνει ή ξεπερνά το 67%: Μπορείς να εξεταστείς προφορικά, ακολουθώντας τη συνήθη διαδικασία.
Αν δεν φτάνει το 67% αλλά δυσχεραίνει τη γραφή: Δεν εξετάζεσαι προφορικά, αλλά έχεις δικαίωμα συμμετοχής στις επαναληπτικές εξετάσεις Σεπτεμβρίου. Πρέπει να καταθέσεις αίτηση και ιατρικά δικαιολογητικά εντός δύο ημερών από τη λήξη των κανονικών εξετάσεων.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να εξεταστώ μόνος/η σε ξεχωριστή αίθουσα κατά τον χρόνο προετοιμασίας;
Δυστυχώς, αυτό δεν προβλέπεται. Ωστόσο, οι επιτηρητές είναι υπεύθυνοι για τη διατήρηση ήσυχου περιβάλλοντος και θα σε βοηθήσουν να συγκεντρωθείς.
Πρέπει να περάσουν και οι τρεις ώρες για να πάω στην επιτροπή;
Όχι. Μόλις παρέλθει ο χρόνος δυνατής αποχώρησης (ο ελάχιστος χρόνος παραμονής στην αίθουσα), μπορείς να ζητήσεις να εξεταστείς αν νιώθεις έτοιμος/η.
Μπορώ να ζητήσω να μου διαβάσουν τα θέματα;
Ναι. Οι επιτηρητές μπορούν να σου αναγνώσουν τα θέματα αν το ζητήσεις.
Η βαθμολόγηση είναι πιο «επιεική» στην προφορική;
Κατηγορηματικά όχι. Η διαδικασία στοχεύει μόνο στο να σου δώσει τη δυνατότητα να εκφράσεις τις γνώσεις σου προφορικά αντί γραπτά. Δεν υπάρχει καμία επιεικής μεταχείριση. Η αξιολόγηση γίνεται με τα ίδια κριτήρια.
Θα χρησιμοποιηθούν τα μόριά μου κανονικά στο μηχανογραφικό;
Ναι, η βαθμολογία από την προφορική εξέταση μετράει ακριβώς όπως η γραπτή. Καμία διαφοροποίηση στον υπολογισμό μορίων.
Πρακτικές συμβουλές για την ημέρα της εξέτασης
Αξιοποίησε τις σημειώσεις. Μην τις αγνοήσεις. Κατά τον χρόνο προετοιμασίας, γράψε στο τετράδιο λέξεις-κλειδιά, βασικά σημεία, αριθμούς, τύπους – ό,τι θα σε βοηθήσει να δομήσεις τις απαντήσεις σου. Τις σημειώσεις αυτές θα τις έχεις μπροστά σου ενώ μιλάς στην επιτροπή.
Επέλεξε τη σειρά που σε βολεύει. Δεν είσαι υποχρεωμένος/η να ξεκινήσεις από το πρώτο θέμα. Ξεκίνα από εκείνο στο οποίο νιώθεις πιο σίγουρος/η – θα σε βοηθήσει να χτίσεις αυτοπεποίθηση.
Μίλα με τον ρυθμό σου. Κανείς δεν σε βιάζει. Αν χρειαστεί μια στιγμή σιωπής για να σκεφτείς, πάρε την. Η επιτροπή το γνωρίζει και το σέβεται.
Μην αγχώνεσαι για τον αριθμό των ανθρώπων. Η επιτροπή είναι εκεί για να ακούσει τις γνώσεις σου, όχι για να σε εξετάσει εχθρικά. Είναι εκπαιδευτικοί – ξέρουν ότι η στιγμή είναι σημαντική για σένα.
Πρόσεξε τη φυσική σου κατάσταση. Ύπνος, ενυδάτωση, ελαφρύ γεύμα πριν την εξέταση. Τα βασικά ισχύουν για όλους – αλλά ίσως ακόμα περισσότερο αν η ημέρα περιλαμβάνει και τρίωρη προετοιμασία και μετά προφορική παρουσίαση.