Οι περισσότεροι υποψήφιοι γνωρίζουν έναν δρόμο: πανελλαδικές, μόρια, μηχανογραφικό. Στην πραγματικότητα, το ελληνικό σύστημα προβλέπει τριάντα πέντε διακριτές διαδρομές εισαγωγής σε ένα τμήμα, καθεμία με δικό της ποσοστό θέσεων, δικές της προϋποθέσεις και, συχνά, δική της προθεσμία. Μερικές από αυτές μένουν αναξιοποίητες απλώς επειδή ο υποψήφιος δεν ήξερε ότι υπάρχουν. Παρακάτω ο πλήρης χάρτης, με τα ποσοστά όπως ισχύουν για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027.

1. Ο κορμός: οι πανελλαδικές εξετάσεις

Το μεγαλύτερο μέρος των θέσεων κάθε τμήματος κατανέμεται ανάμεσα στις κατηγορίες που συμμετέχουν στις πανελλαδικές του τρέχοντος έτους και στους «παλαιούς» υποψηφίους που διεκδικούν θέσεις χωρίς νέα εξέταση.

2. Το 10% αναλυτικά: δύο χρονιές, όχι μία

Εδώ γίνεται η πιο συχνή σύγχυση. Το 10% των θέσεων που προορίζεται για όσους έχουν ήδη εξεταστεί και δεν ξαναδίνουν δεν είναι ενιαίο. Διασπάται σε δύο άνισα μέρη, ανάλογα με το πόσα χρόνια έχουν περάσει από την τελευταία συμμετοχή του υποψηφίου στις πανελλαδικές.

Πρακτικά, ο υποψήφιος που δίνει πανελλαδικές φέτος έχει στη διάθεσή του δύο ακόμη ευκαιρίες χωρίς νέα εξέταση: την επόμενη χρονιά διεκδικεί θέσεις στο 6% και τη μεθεπόμενη στο 4%. Και στις δύο περιπτώσεις υποβάλλει απλώς μηχανογραφικό δελτίο, με τη βαθμολογία και την Ε.Β.Ε. όπως είχαν διαμορφωθεί κατά το έτος της τελευταίας του συμμετοχής.

Μέσα σε καθένα από τα δύο μέρη, η κατανομή ανάμεσα σε ΓΕΛ και ΕΠΑ.Λ. επαναλαμβάνεται με τα ίδια ποσοστά που ισχύουν για τους υποψηφίους του τρέχοντος έτους: 10% για τα γενικά τμήματα, 5% για τα Πολυτεχνεία και τις επιστήμες υγείας και 20% για Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. και Α.Σ.Τ.Ε. στους αποφοίτους ΕΠΑ.Λ., και το υπόλοιπο στους αποφοίτους ΓΕΛ.

3. Οι ειδικές κατηγορίες, καθ’ υπέρβαση

Οι θέσεις αυτές προστίθενται στον αριθμό εισακτέων — δεν αφαιρούνται από τη γενική σειρά. Ο υποψήφιος υποβάλλει μηχανογραφικό δελτίο και κρίνεται μέσα στην κατηγορία του.

4. Διαδρομές χωρίς μόρια ή χωρίς εξετάσεις

• 20 Αθλητές με κορυφαίες διακρίσεις (ΑΝΕΥ). Μετάλλιο σε Ολυμπιακούς, 1η έως 6η νίκη σε Παγκόσμιο ή 1η έως 3η σε Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα σημαίνει εισαγωγή σε οποιοδήποτε τμήμα της επιλογής τους, χωρίς ποσοτικό περιορισμό και ανεξάρτητα από το αν υπέβαλαν μηχανογραφικό.
• 21 Διακριθέντες σε διεθνείς επιστημονικές ολυμπιάδες. Πρώτο, δεύτερο ή τρίτο βραβείο σε Βαλκανική, Ευρωπαϊκή ή Διεθνή Ολυμπιάδα έξι γνωστικών αντικειμένων, συν EUCYS, EUSO και EGMO: εγγραφή καθ’ υπέρβαση σε τμήμα του επιστημονικού πεδίου τους.
• 22 Πάσχοντες από σοβαρές παθήσεις — 5%. Χωρίς συμμετοχή στις πανελλαδικές· η επιλογή γίνεται με βάση τον βαθμό του απολυτηρίου, ύστερα από πιστοποίηση της πάθησης από τις αρμόδιες επταμελείς επιτροπές.
• 23 Πληγέντες από φυσικές καταστροφές — έως 2%. Ειδικό ποσοστό καθ’ υπέρβαση, χωριστά για ημερήσια ΓΕΛ, ημερήσια ΕΠΑ.Λ., εσπερινά ΓΕΛ και εσπερινά ΕΠΑ.Λ. Ο υποψήφιος πρέπει να συγκεντρώνει τουλάχιστον το 70% των μορίων του τελευταίου επιτυχόντα της κατηγορίας του στο ίδιο τμήμα, και η επιλογή γίνεται μετά την ολοκλήρωση των κανονικών διαδικασιών.

5. Σχολές με δική τους διαδικασία

• 24 Τμήματα Εικαστικών Τεχνών. Εισιτήριες εξετάσεις εκτός του μηχανογραφικού, με δική τους προκήρυξη. Προβλέπεται και η ειδική διαδικασία για υποψηφίους άνω των είκοσι ετών χωρίς απολυτήριο λυκείου, που κρίνονται ως ταλέντα.
• 25 Στρατιωτικές, αστυνομικές και πυροσβεστικές σχολές, Λιμενικό. Πανελλαδικές εξετάσεις συν προκαταρκτικές εξετάσεις (υγειονομικές, αθλητικές, ψυχοτεχνικές), με δικές τους εσωτερικές ειδικές κατηγορίες και χωριστές κοινές υπουργικές αποφάσεις.
• 26 Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού. Χωριστή διαδικασία επιλογής με δικό της σύστημα μοριοδότησης και υγειονομικές εξετάσεις.
• 27 Ανώτερες Σχολές Δραματικής Τέχνης και Χορού. Ανεξάρτητες εισαγωγικές εξετάσεις, εκτός του συστήματος των πανελλαδικών.

6. Η δεύτερη ευκαιρία: είσοδος χωρίς πανελλαδικές

• 28 Κατατακτήριες εξετάσεις — 12%. Για πτυχιούχους ΑΕΙ της ημεδαπής ή αναγνωρισμένων ιδρυμάτων της αλλοδαπής, καθώς και κατόχους πτυχίων ανώτερων σχολών. Η επιλογή γίνεται αποκλειστικά με γραπτή εξέταση σε τρία μαθήματα που ορίζει το κάθε τμήμα, με αιτήσεις συνήθως τον Νοέμβριο και εξετάσεις τον Δεκέμβριο.
• 29 Μετεγγραφή με μοριοδότηση. Για φοιτητές που ήδη σπουδάζουν, με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια.
• 30 Μετακίνηση. Εντός της ίδιας αντιστοιχίας τμημάτων, όταν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις μετεγγραφής.
• 31 Αμοιβαία μετεγγραφή. Ανταλλαγή θέσεων μεταξύ δύο φοιτητών αντίστοιχων τμημάτων.
• 32 Κατ’ εξαίρεση μετεγγραφή. Για σοβαρούς λόγους υγείας του ίδιου του φοιτητή ή μέλους της οικογένειάς του και για αντίστοιχες περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.

7. Εκτός του κεντρικού συστήματος

• 33 Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Δική του διαδικασία εισαγωγής, χωρίς πανελλαδικές.
• 34 Μη κρατικά πανεπιστήμια. Με το πλαίσιο του ν. 5094/2024, με κριτήρια και διαδικασίες που ορίζει το κάθε ίδρυμα.
• 35 Αγγλόφωνα προπτυχιακά προγράμματα ελληνικών ΑΕΙ. Απευθύνονται κυρίως σε αλλοδαπούς υποψηφίους, με αυτοτελή διαδικασία επιλογής ανά πρόγραμμα.

Δύο κανόνες που διατρέχουν τα πάντα

Η στρογγυλοποίηση. Όταν ο υπολογισμός ενός ποσοστού δίνει δεκαδικό υπόλοιπο ίσο ή μεγαλύτερο του μισού, η θέση στρογγυλοποιείται προς τα πάνω· αλλιώς προς τα κάτω. Υπάρχει όμως ένα δάπεδο: αν η στρογγυλοποίηση μηδένιζε την κατηγορία, ορίζεται υποχρεωτικά τουλάχιστον μία θέση. Γι’ αυτό ακόμη και πολύ μικρά τμήματα εμφανίζουν μία θέση σε κάθε κατηγορία υποψηφίων.

Η Ε.Β.Ε. Σχεδόν όλες οι διαδρομές που περνούν από τις πανελλαδικές προϋποθέτουν επίτευξη της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής του τμήματος και, όπου απαιτείται, της Ε.Β.Ε. ειδικού μαθήματος ή πρακτικής δοκιμασίας. Οι εξαιρέσεις είναι λίγες και ρητές: οι αθλητές της κατηγορίας ΑΝΕΥ, οι πάσχοντες από σοβαρές παθήσεις και οι κατατακτήριες εξετάσεις.

Τι να κρατήσετε

Ο χάρτης δείχνει κάτι που δεν φαίνεται όταν κοιτάζει κανείς μόνο τη γενική σειρά: η εισαγωγή σε ένα τμήμα δεν είναι μία κλειδαριά με ένα κλειδί. Ένας υποψήφιος μπορεί ταυτόχρονα να ανήκει σε περισσότερες από μία διαδρομές — να είναι, για παράδειγμα, απόφοιτος εσπερινού ΓΕΛ με αθλητική διάκριση, ή παλαιός υποψήφιος που ταυτόχρονα δικαιούται ειδική κατηγορία. Η σωστή ερώτηση δεν είναι «πόσα μόρια χρειάζομαι» αλλά «ποιες πόρτες είναι ανοιχτές για εμένα και ποια από αυτές κοστίζει λιγότερο».