Γιατί δεν θέλουν να μάθουν; Έρευνα PISA 2022 • ΟΟΣΑ
Γιατί δεν θέλουν να μάθουν;
Τι αποκαλύπτουν τα επίσημα στοιχεία PISA 2022 για τους Έλληνες μαθητές — και γιατί πρέπει να ανησυχούμε όλοι
Κάθε τρία χρόνια, ο ΟΟΣΑ εξετάζει 15χρονους μαθητές από 81 χώρες σε μαθηματικά, ανάγνωση και φυσικές επιστήμες μέσω του προγράμματος PISA. Τα αποτελέσματα του 2022 — τα πρώτα μετά την πανδημία — δεν αποκαλύπτουν μόνο τι ξέρουν οι μαθητές. Αποκαλύπτουν κυρίως τι νιώθουν για τη μάθηση. Και η εικόνα είναι ανησυχητική.
Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται αποκλειστικά από τις επίσημες εκθέσεις του ΟΟΣΑ (PISA 2022, Τόμοι I, II και V). Κανένας αριθμός δεν είναι εκτίμηση — όλα είναι τεκμηριωμένα.
📊 Η επίδοση της Ελλάδας σε αριθμούς
Στον τελευταίο κύκλο PISA (2022), η Ελλάδα κατέγραψε πτώση και στους τρεις τομείς σε σχέση με το 2018 — συνεχίζοντας μια τάση που είχε ξεκινήσει πολύ πριν την πανδημία.
Μόνο το 53% των Ελλήνων μαθητών πέτυχε τουλάχιστον το Επίπεδο 2 στα μαθηματικά — δηλαδή σχεδόν οι μισοί δεν μπορούν να αναγνωρίσουν πώς μια απλή κατάσταση μπορεί να αναπαρασταθεί μαθηματικά. Ο μέσος όρος ΟΟΣΑ είναι 69%. Μόνο 2% ήταν κορυφαίοι μαθητές (Επίπεδα 5-6), έναντι 9% στον ΟΟΣΑ.
😶 Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η γνώση — είναι το κίνητρο
Τα χαμηλά σκορ δεν αντικατοπτρίζουν μόνο ελλείψεις γνώσεων. Πίσω τους κρύβεται κάτι βαθύτερο: η αδιαφορία για τη μάθηση.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ΟΟΣΑ σημειώνει ότι μόνο 6 στους 10 μαθητές δήλωσαν σίγουροι πως μπορούν να αυτοπαρακινηθούν για σχολική εργασία. Κατά τη διάρκεια της τηλεκπαίδευσης, σχεδόν 1 στους 2 μαθητές αντιμετώπισε πρόβλημα κινητοποίησης τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
🥱 Ο ελέφαντας στο δωμάτιο: η πλήξη
Τον Φεβρουάριο 2025, ο Διευθυντής Εκπαίδευσης του ΟΟΣΑ Andreas Schleicher έθεσε ανοιχτά το ζήτημα: η πλήξη στο σχολείο δεν είναι απλά αίσθηση — είναι αιτία αποχώρησης.
Η πλήξη αναφέρθηκε ως ο δεύτερος πιο συχνός λόγος μακροχρόνιων απουσιών — 2 στους 10 μαθητές στον ΟΟΣΑ έχασαν μήνες σχολείου εξαιτίας της. Πρώτος λόγος ήταν η ασθένεια (71%).
«Αν ένα σούπερ μάρκετ έβλεπε 19 στους 100 πελάτες να φεύγουν χωρίς να αγοράσουν τίποτα, θα άλλαζε τα προϊόντα του. Στην εκπαίδευση, δυσκολευόμαστε να κάνουμε το ίδιο.»
— Andreas Schleicher, Διευθυντής Εκπαίδευσης ΟΟΣΑ, Φεβρουάριος 2025Τα δεδομένα PISA δείχνουν ότι στα εκπαιδευτικά συστήματα όπου οι μαθητές αισθάνονταν πιο ζεστή σχέση με τους εκπαιδευτικούς τους, το ποσοστό όσων ανέφεραν πλήξη ως αιτία απουσίας ήταν σημαντικά μικρότερο. Η ποιότητα της σχέσης δασκάλου-μαθητή αποδεικνύεται κρίσιμος παράγοντας.
📱 Ψηφιακοί περισπασμοί: τα νούμερα που τρομάζουν
Για πρώτη φορά, το PISA 2022 ρώτησε συστηματικά τους μαθητές για τις ψηφιακές αποσπάσεις προσοχής στην τάξη. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά.
Οι μαθητές που χρησιμοποίησαν ψηφιακές συσκευές μέχρι 1 ώρα τη μέρα για μάθηση σκόραραν 14 μονάδες υψηλότερα στα μαθηματικά. Το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία — είναι η ανεξέλεγκτη χρήση της.
🏫 Η υποστήριξη που εξαφανίζεται
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα αφορά τη σχέση εκπαιδευτικών-μαθητών. Σε επίπεδο ΟΟΣΑ, η υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς μειώθηκε σταθερά από το 2012 έως το 2022.
Συγκεκριμένα, το 2022 περίπου 30% των μαθητών σε όλον τον ΟΟΣΑ δήλωσε ότι ο καθηγητής δεν δίνει πρόσθετη βοήθεια όταν χρειάζεται. Σχεδόν 40% ανέφερε ότι ο εκπαιδευτικός δεν δείχνει ενδιαφέρον για τη μάθηση κάθε μαθητή ξεχωριστά.
Στην Ελλάδα, η κατάσταση ξεχωρίζει αρνητικά: μαζί με την Τσεχία και την Πολωνία, κοντά ή πάνω από το 50% των μαθητών ανέφερε τέτοια έλλειψη υποστήριξης.
🎭 Οι 4 τύποι μαθητών σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ
Ο Andreas Schleicher, αναφερόμενος στην πρόσφατη έρευνα των J. Anderson και R. Winthrop («The Disengaged Teen», 2025), περιγράφει τέσσερις τρόπους που οι μαθητές σχετίζονται με τη μάθηση:
Κάνει το ελάχιστο. Θεωρεί τα μαθήματα άσχετα με τη ζωή του. Χρειάζεται σύνδεση μεταξύ σχολείου και προσωπικών ενδιαφερόντων.
Αγνοεί εργασίες, κοπανάει, προκαλεί. Πίσω από τη συμπεριφορά συχνά κρύβονται αισθήματα ανεπάρκειας ή αορατότητας.
Υψηλοί βαθμοί, αλλά η αυτοαξία εξαρτάται από την επίδοση. Κρυφή αποσύνδεση που μπορεί να οδηγήσει σε φόβο αποτυχίας και ψυχικά ζητήματα.
Κινείται από εσωτερική περιέργεια. Ασχολείται ενεργά με ό,τι τον ενδιαφέρει, δείχνει ανθεκτικότητα. Ο στόχος κάθε εκπαιδευτικού συστήματος.
Η μεγάλη ερώτηση, σύμφωνα με τον Schleicher, είναι: πόσοι μαθητές βρίσκονται στη λειτουργία «Εξερευνητή» — και πώς μπορούμε να μετακινήσουμε τους υπόλοιπους προς αυτή την κατεύθυνση;
🧠 Η πτώση του Growth Mindset
Ένα ακόμα ανησυχητικό εύρημα: μεταξύ 2018 και 2022 σημειώθηκε πτώση στο ποσοστό μαθητών που πιστεύουν ότι η νοημοσύνη μπορεί να αναπτυχθεί μέσω προσπάθειας — αυτό που ονομάζεται growth mindset (αναπτυξιακή νοοτροπία).
Στην Ελλάδα, μόνο περίπου το 58% των μαθητών δηλώνει γενικά growth mindset, αλλά ακόμα λιγότεροι το αισθάνονται ειδικά για τα μαθηματικά. Τα δεδομένα PISA δείχνουν ότι οι μαθητές με growth mindset πετυχαίνουν συστηματικά υψηλότερη βαθμολογία σε μαθηματικά, ανάγνωση και φυσικές.
Αν ένας μαθητής πιστεύει ότι «δεν είναι για τα μαθηματικά», σταματά να προσπαθεί. Η πτώση του growth mindset σημαίνει ότι περισσότεροι μαθητές εγκαταλείπουν πριν καν δοκιμάσουν.
💡 Τι μπορούμε να κάνουμε — Γονείς & Εκπαιδευτικοί
Τα στοιχεία PISA δεν δίνουν μόνο την εικόνα του προβλήματος. Δείχνουν και τι λειτουργεί:
Υπάρχει λύση; Τι δείχνει η επιστήμη ότι μπορεί πραγματικά να αλλάξει τον τρόπο που μαθαίνουν οι μαθητές — σε λιγότερο από 1 ώρα: «Ο εγκέφαλός σου είναι μυς — Growth Mindset & Μάθηση»
Θέλεις να υπολογίσεις τα μόριά σου για τις Πανελλήνιες 2026;
Υπολόγισε τα Μόριά σου →📚 Πηγές
Γειά σας , είμαι ο
Related Posts
Πώς ο εγκέφαλός σου αποθηκεύει αυτά που διαβάζεις
Τα Μαθηματικά Πίσω από το TikTok
