Η υπουργική απόφαση Φ.253/47419/Α5 εντάσσει 7 τμήματα Φυσικής και 2 τμήματα Μηχανικών Περιβάλλοντος στο 3ο Επιστημονικό Πεδίο (Υγείας & Ζωής) από τις Πανελλαδικές 2027. Μέχρι σήμερα, αυτά τα τμήματα ήταν προσβάσιμα αποκλειστικά μέσω του 2ου Πεδίου.

Η κίνηση έχει μια ξεκάθαρη αριθμητική λογική. Αλλά ανοίγει ταυτόχρονα ένα σοβαρό ακαδημαϊκό ερώτημα που κανείς δεν φαίνεται να απαντά.

Τα νούμερα που εξηγούν την αλλαγή

Στις βάσεις 2025, τα 7 τμήματα Φυσικής που εντάσσονται στο 3ο Πεδίο διέθεταν 1.030 θέσεις (μετά τις μεταφορές). Από αυτές, μόνο 346 καλύφθηκαν:

Δύο στις τρεις θέσεις έμειναν κενές. Και δεν πρόκειται μόνο για περιφερειακά τμήματα — ακόμα και το ΕΚΠΑ και το ΑΠΘ είχαν σχεδόν 100 κενά το καθένα.

Αναλυτικά ανά τμήμα — Βάσεις 2025

Στην Καβάλα πήγαν μόλις 13 από τους 92 εισακτέους. Στη Λαμία 15 στους 89. Η λογική πίσω από την αλλαγή είναι προφανής: αν τόσες θέσεις μένουν κενές από το 2ο Πεδίο, ας ανοίξει η πρόσβαση και στο 3ο.

Το πρόβλημα που κανείς δεν συζητά: Φυσική χωρίς Μαθηματικά;

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο αναπάντητο ερώτημα. Οι υποψήφιοι του 3ου Πεδίου εξετάζονται σε Φυσική, Χημεία και Βιολογία. Τα Μαθηματικά δεν περιλαμβάνονται στα εξεταζόμενα μαθήματά τους. Κι όμως, καλούνται να εισαχθούν σε τμήματα όπου τα Μαθηματικά δεν είναι απλώς χρήσιμα — είναι η γλώσσα της επιστήμης.

Ένας μαθητής που δεν έχει εξεταστεί στα Μαθηματικά στις Πανελλαδικές, ρεαλιστικά, δεν έχει μελετήσει ούτε τα Μαθηματικά Γ΄ Λυκείου σε βάθος. Η απόσταση ανάμεσα στα Μαθηματικά Β΄ Λυκείου (που είναι κοινά για όλους) και στα Μαθηματικά ενός τμήματος Φυσικής είναι τεράστια. Ο μαθητής δεν έχει ασχοληθεί συστηματικά με παραγώγους, ολοκληρώματα, μιγαδικούς αριθμούς, κωνικές τομές ή τριγωνομετρικές εξισώσεις — τα εργαλεία που θα χρειαστεί αμέσως στο πρώτο εξάμηνο.

Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ο φοιτητής θα μπει στο τμήμα — αλλά αν θα μπορέσει να βγει από αυτό με πτυχίο.

Η Φυσική δεν είναι Βιολογία

Η ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει ήδη εμπειρία από αντίστοιχες ασυμβατότητες. Τμήματα που δέχονταν φοιτητές χωρίς τα κατάλληλα προαπαιτούμενα αντιμετώπισαν υψηλά ποσοστά αποτυχίας στα πρώτα εξάμηνα, παρατεταμένους χρόνους σπουδών και, τελικά, εγκατάλειψη. Αν ένας φοιτητής κοπεί στον Λογισμό Ι τρεις φορές, δεν μπορεί να πάρει ούτε ένα μάθημα κορμού που τον έχει ως προαπαιτούμενο — βρίσκεται σε αδιέξοδο.

Η ειρωνεία του ΕΠΑΛ

Αξίζει να δούμε τι συμβαίνει στην «άλλη πλευρά» του εκπαιδευτικού συστήματος. Τα τμήματα Φυσικής δεν βρίσκονται στην Κοινή Ομάδα του ΕΠΑΛ — δηλαδή δεν είναι προσβάσιμα από όλους τους τομείς. Πρόσβαση έχουν μόνο μαθητές συγκεκριμένων τεχνικών τομέων (π.χ. Ηλεκτρολογίας-Ηλεκτρονικής-Αυτοματισμού, Μηχανολογίας) που διαθέτουν τεχνικό-μαθηματικό υπόβαθρο, και μάλιστα σε ποσοστό μόλις 5% των θέσεων.

Με λίγα λόγια: ο μαθητής ΕΠΑΛ με ηλεκτρολογικό υπόβαθρο μπαίνει σε Φυσικής υπό αυστηρές προϋποθέσεις (συγκεκριμένος τομέας, 5% θέσεων). Ο μαθητής ΓΕΛ 3ου Πεδίου, χωρίς Μαθηματικά, χωρίς τεχνικά μαθήματα, θα μπορεί να τη δηλώσει ελεύθερα. Αν αυτό δεν είναι αντίφαση, τι είναι;

Τι θα μπορούσε να γίνει;

Αν η πρόθεση του Υπουργείου είναι ειλικρινής — αν δηλαδή θέλει πραγματικά οι φοιτητές αυτοί να πετύχουν και όχι απλώς να γεμίσουν θέσεις στα χαρτιά — τότε η αλλαγή πρέπει να συνοδευτεί από ακαδημαϊκή υποστήριξη: εντατικά μαθήματα Μαθηματικών στο πρώτο εξάμηνο ειδικά για φοιτητές 3ου Πεδίου, προπαρασκευαστικά θερινά προγράμματα (bridge courses) πριν την έναρξη, και ευέλικτα προγράμματα σπουδών που δίνουν χρόνο να καλύψουν το χαμένο έδαφος.

Χωρίς τέτοια μέτρα, υπάρχει πραγματικός κίνδυνος η αλλαγή να μετατραπεί σε παγίδα: φοιτητές που μπαίνουν με ενθουσιασμό και βρίσκονται σε αδιέξοδο στο πρώτο μάθημα Λογισμού.

Οι Μηχανικοί Περιβάλλοντος: διαφορετική ιστορία

Μαζί με τα τμήματα Φυσικής, στο 3ο Πεδίο εντάσσονται τα δύο τμήματα Μηχανικών Περιβάλλοντος (Ξάνθη — ΔΠΘ και Θεσσαλονίκη — ΔΙΠΑΕ). Εδώ η εικόνα στις βάσεις 2025 ήταν εντελώς διαφορετική: και τα δύο κάλυψαν πλήρως τις θέσεις τους, με μηδέν κενά. Η ένταξή τους φαίνεται να ακολουθεί λογική ακαδημαϊκής συνάφειας (περιβαλλοντικές επιστήμες, οικοσυστήματα) παρά ανάγκη κάλυψης θέσεων. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι και αυτά τα τμήματα περιέχουν βαρύ μαθηματικό πρόγραμμα — το ίδιο ερώτημα ακαδημαϊκής ετοιμότητας ισχύει.

Τι σημαίνει πρακτικά για τους υποψήφιους

Συμπέρασμα

Η ένταξη τμημάτων Φυσικής στο 3ο Πεδίο είναι μια αριθμητική λύση σε ένα αριθμητικό πρόβλημα: 684 κενές θέσεις χρειάζονται φοιτητές. Η λύση όμως αγνοεί μια θεμελιώδη πραγματικότητα — ότι η Φυσική και τα Μαθηματικά δεν χωρίζονται. Ένας φοιτητής χωρίς μαθηματική θωράκιση δεν αντιμετωπίζει απλώς δυσκολία — αντιμετωπίζει ένα πρόγραμμα σπουδών που μιλάει σε γλώσσα που δεν κατέχει.

Η αλλαγή μπορεί να λειτουργήσει — αλλά μόνο αν συνοδευτεί από ουσιαστικά μέτρα στήριξης μέσα στα Πανεπιστήμια. Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να αντικαταστήσουμε τα κενά στην εισαγωγή με κενά στην αποφοίτηση.